Hoe?

i5 Lab rond STEM 

In het kader van het i5 Lab  werkten 4 verschillende Teacher Research and Design Teams (TDRT’s) rond STEM. Studenten bachelor secundair onderwijs van UCLL Campus Diepenbeek met minstens één STEM-vak werkten samen met leerkrachten in beroep om lespakketten te ontwikkelen waarbij inter-esse en verwondering centraal staan. Elke TDRT voerde ook praktijk onderzoek uit rond een bepaald thema in verband met inter-esse stimuleren bij leerlingen.  

Uiteraard komt de verbinding tussen inter-esse en interdisciplinariteit steeds aan bod in de lespakketten ontwikkeld binnen dit i5 Lab: telkens worden verschillende STEM-vakken verbonden om een bepaald fenomeen te bekijken vanuit verschillende invalshoeken zoals fysica, biologie, chemie, aardrijkskunde… in twee lespakketten werd zelfs een link gelegd met taal.  

TDRT rond onderwerp Lichtvervuiling 

In dit lespakketten komen vooral de vakken biologie, fysica, techniek  aan bod en er wordt ook een link gelegd met taal (Nederlands). Het lespakket Lichtvervuiling werd uitgerold voor een totaal van circa 10 lesuren in de 1ste graad SO van Spectrumcollege Beringen. De studenten verzamelden data voor hun praktijkonderzoek rond de verbinding tussen inter-esse en inquiry binnen STEM. De datacollectie werd typisch uitgevoerd via observaties, filmfragmenten, field notes, etc. 

In het lespakket werd ingezet op onderzoekend leren (inquiry). Zo maakten de leerlingen tijdens de inleidende les kennis met het thema lichtvervuiling. Ze werden ingedeeld in expertgroepen rond fysica, biologie en techniek. Elke groep kreeg artikelen met informatie over lichtvervuiling en bracht deze kennis vervolgens samen in een gezamenlijke mindmap. 

Deze werkvorm werd positief onthaald: de leerlingen gingen actief met elkaar in discussie, wisselden ideeën uit en formuleerden daarna de belangrijkste bevindingen in eigen woorden om met de hele klas te delen. 

Een van de belangrijkste gevolgen van lichtvervuiling is dat de zichtbaarheid van de sterrenhemel sterk vermindert. Hierdoor hebben huidige generaties veel minder toegang tot dit natuurlijke schouwspel. Om dit thema te verkennen, werd een les gewijd aan het observeren van de sterrenhemel via Stellarium Web. De leerlingen kregen de opdracht om specifieke sterren en planeten op te zoeken en hun helderheid te vergelijken. Daarnaast werden zij aangemoedigd om ’s avonds zelf naar de sterrenhemel te kijken. Uit een korte bevraging door de studenten bleek dat de leerlingen vóór de lessen nauwelijks interesse hadden in de sterrenhemel, maar dat hun houding na de lessenreeks duidelijk positief was veranderd. 

Hier vind je het volledige lespakket omtrent lichtvervuiling.

TDRT rond onderwerp Wereld op nanoschaal 

Het lespakket Wereld op nanoschaal werd uitgerold in het Sint-Albertuscollge in de 1ste graad voor een totaal van 10 lesuren. De studenten verzamelden data rond Inter-esse en ICT.  

De studenten werkten met filmfragmenten om verwondering te stimuleren, zoals in de inleidende les waarin de film Powers of Ten werd getoond. Ook kregen de leerlingen tijd om te surfen op de website Ask Nature en op basis daarvan ‘verwonderingsvragen’ te formuleren. In het verdere verloop van het project wordt dieper ingegaan op enkele van deze vragen, zoals: ‘Hoe kan een gekko op muren lopen?’ of ‘Hoe kan de structuur van een vlindervleugel spelen met licht?’ 

Hier vind je het volledige lespakket Wereld op nanoschaal. 

TDRT rond onderwerp Experimenteer koffer 

De uitrol van dit lespakket vond plaats in het Sint-Lambertuscollege te Bilzen, 1ste graad 2de jaar optie STEM-wetenschappen. 

In het STEM-project De Experimenteerkoffer gaan leerlingen aan de slag met experimenten om via de wetenschappelijke methode meer te ontdekken over het natuurfenomeen licht. De koffer bevat een reeks uitdagende experimenten die een authentieke leer- en experimenteeromgeving creëren. Zo worden STEM-kennis, vaardigheden en attitudes versterkt vanuit verschillende disciplines, waaronder fysica, biologie, chemie en aardrijkskunde. 

De focus van het praktijkonderzoek ligt op de vraag: welke methodologie heeft een positieve invloed op de motivatie en inter-esse van leerlingen bij experimenten rond het natuurfenomeen ‘licht’?  

Enkele van de geïmplementeerde werkvormen zijn: groepswerk via onderzoekend leren (inquiry), zelfstandig werken, proef per 2, demoproef.  

De methodologie die het meest motiverend bleek, was groepswerk. Deze werkvorm stimuleerde samenwerking, waardoor leerlingen van elkaar konden leren en elkaar aanzetten om verder te werken. Wel werd vastgesteld dat de leerlingenbundels niet altijd zorgvuldig werden ingevuld tijdens het groepswerk. Daarom blijkt werken in kleinere groepen (twee tot drie personen) het meest effectief om motivatie te behouden. In grotere groepen neemt de kans op afleiding toe. Bij het uitvoeren van groepswerk is het bovendien belangrijk om een duidelijke, gestructureerde aanpak te voorzien, zodat leerlingen gericht en doelmatig kunnen werken. 

Hier vind je het volledige lespakket Experimenteerkoffer. 

 TDRT rond onderwerp Canon van Vlaanderen 

De uitrol van dit lespakket vond plaats in het Spectrumcollege Beringen Middenschool, 1ste graad 2de jaar – Basisoptie Moderne talen & Wetenschappen. Er wordt hier een link gelegd tussen STEM en taal.  

In dit STEM-project worden leerlingen meegenomen op een ontdekkingsreis door verschillende toepassingsgebieden, waaronder taal, wetenschap en geschiedenis. Al deze disciplines komen samen op één kruispunt: Simon Stevin. De leerlingen verdiepen zich in zijn werken en ontdekken hoe hij heeft bijgedragen aan de vormgeving van de wetenschappelijke revolutie. 

In hun praktijkonderzoek richtten de studenten zich op het stimuleren van inter-esse via verschillende werkvormen, waaronder onderzoekend leren (inquiry). Ze onderzochten specifiek welke werkvormen bijdragen aan een goede balans tussen kennisoverdracht enerzijds en het prikkelen en interesseren van leerlingen anderzijds. 

Uit hun bevindingen blijkt dat werkvormen met gerichte begeleiding, zoals een Onderwijs Leergesprek (OLG) of begeleid onderzoek, beter bijdragen aan zowel effectieve kennisoverdracht als het stimuleren van nieuwsgierigheid. Methodieken waarbij leerlingen grotendeels autonoom werken, bieden daarentegen minder garantie op een optimale balans tussen kennisoverdracht en prikkeling. 

Kennisoverdracht en het stimuleren van leerlingen gaan hand in hand: om leerstof goed over te brengen is het essentieel dat leerlingen geëngageerd en geprikkeld worden. 

 Hier vind je het volledige lespakket Canon Simon Stevin.

Alle lespakketten zijn downloadbaar na inlog op deze website.